Kurs NBP do faktury w walucie obcej — kalkulator z VAT w PLN

Jaki kurs NBP przyjąć do faktury w walucie obcej?

Kurs średni danej waluty ogłoszony przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Tak stanowi art. 31a ust. 1 ustawy o VAT: jeżeli kwoty służące do określenia podstawy opodatkowania są wyrażone w walucie obcej, przelicza się je na złote właśnie po tym kursie.

W tej regule są trzy elementy, które decydują o wyniku:

• kurs średni — nie kurs kupna ani sprzedaży z tabeli C i nie kurs Twojego banku;
• dzień roboczy — sobota, niedziela i dni ustawowo wolne od pracy się nie liczą;
• poprzedzający — kurs z samego dnia dostawy, wykonania usługi czy wystawienia faktury nigdy nie jest właściwy, nawet jeśli został już opublikowany.

Punktem odniesienia jest dzień powstania obowiązku podatkowego, a nie data na fakturze. Najczęściej jest to dzień dostawy towaru lub wykonania usługi (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT), ale dla zaliczek, transakcji wewnątrzwspólnotowych i niektórych usług ciągłych reguły są inne — opisujemy je niżej.

Co oznacza „ostatni dzień roboczy poprzedzający”?

To najbliższy dzień przed datą bazową, który jest dniem roboczym i na który NBP ogłosił tabelę kursów. Liczenie wygląda tak: cofasz się o jeden dzień od daty bazowej, a jeśli trafiasz na sobotę, niedzielę lub święto — cofasz się dalej.

Dni ustawowo wolne od pracy w Polsce to: 1 i 6 stycznia, Wielkanoc i poniedziałek wielkanocny, 1 i 3 maja, Zielone Świątki, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada oraz 25 i 26 grudnia. Od 2025 r. dniem wolnym jest też Wigilia (24 grudnia) — dodała ją nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy. W danych NBP widać to wyraźnie: 24 grudnia 2024 r. tabela A ukazała się (nr 249/A/NBP/2024), a w 2025 r. po tabeli 248/A/NBP/2025 z 23 grudnia kolejna była dopiero 29 grudnia.

Typowe sytuacje:

Wielki Piątek nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy, więc kurs z tego dnia jest normalnie publikowany i stosowany.

Kurs z dnia poprzedzającego wystawienie faktury czy obowiązek podatkowy?

Zasadą jest dzień poprzedzający powstanie obowiązku podatkowego. Datę wystawienia faktury bierzesz pod uwagę tylko wtedy, gdy faktura powstała przed obowiązkiem podatkowym (art. 31a ust. 2 ustawy o VAT). Jeśli wystawiasz fakturę po dostawie — co jest najczęstsze — data wystawienia faktury nie ma wpływu na kurs.

Dzień powstania obowiązku podatkowego zależy od rodzaju transakcji:

Przy imporcie usług nie stosuje się szczególnego momentu „wystawienia faktury” z art. 19a ust. 5 pkt 4 — przepis wprost go wyłącza. Przy imporcie towarów kurs ustala się według przepisów celnych (art. 31a ust. 3).

Jak przeliczyć VAT na złote na fakturze walutowej?

Kwotę podatku zawsze wykazuje się w złotych, a przelicza się ją według tych samych zasad co podstawę opodatkowania — po kursie z art. 31a. Tak stanowi art. 106e ust. 11 ustawy o VAT. Ten sam przepis określa zaokrąglenie: kwoty na fakturze zaokrągla się do pełnych groszy, końcówki poniżej 0,5 grosza pomija się, a końcówki od 0,5 grosza zaokrągla do 1 grosza.

Pozostałe kwoty (netto, brutto, ceny jednostkowe) mogą zostać w walucie. Faktura w euro może więc pokazywać netto i brutto w euro, a obok — kwotę VAT w złotych.

Kalkulator liczy tak: kwota VAT w walucie × kurs NBP = VAT w złotych, zaokrąglony do grosza. Netto i brutto przelicza osobno, każdą kwotę z własnym zaokrągleniem — tak, jak trafiają do ewidencji. Ponieważ zaokrąglenia następują osobno, przeliczone netto i VAT nie zawsze sumują się dokładnie do przeliczonego brutto — różnica jednego grosza jest normalna.

Przykłady przeliczeń z prawdziwymi kursami NBP

Przykład 1 — usługa wykonana w poniedziałek. Usługę wykonano w poniedziałek 5 października 2026 r., wynagrodzenie to 10 000,00 EUR netto + 23% VAT. Obowiązek podatkowy powstał 5 października, więc kurs pochodzi z piątku 2 października 2026 r.: 4,3745 PLN (tabela nr 192/A/NBP/2026).

• VAT: 2 300,00 EUR × 4,3745 = 10 061,35 zł
• netto: 10 000,00 EUR × 4,3745 = 43 745,00 zł
• brutto: 12 300,00 EUR × 4,3745 = 53 806,35 zł

Przykład 2 — faktura wystawiona przed dostawą. Ta sama transakcja, ale faktura została wystawiona w czwartek 1 października 2026 r., a towar dostarczono 5 października. Faktura wyprzedziła obowiązek podatkowy, więc kurs ustala się na dzień roboczy przed wystawieniem faktury — środę 30 września 2026 r.: 4,3672 PLN (tabela nr 190/A/NBP/2026). VAT w złotych: 2 300,00 × 4,3672 = 10 044,56 zł.

Przykład 3 — dostawa po Wielkanocy. Dostawa we wtorek 7 kwietnia 2026 r. za 5 000,00 EUR netto + 23% VAT. Poniedziałek 6 kwietnia był dniem wolnym, więc kurs pochodzi z Wielkiego Piątku 3 kwietnia 2026 r.: 4,2776 PLN (tabela nr 065/A/NBP/2026). VAT: 1 150,00 × 4,2776 = 4 919,24 zł.

Przykład 4 — zaliczka po świętach. Zaliczkę 24 600,00 EUR brutto (stawka 23%) otrzymano w poniedziałek 29 grudnia 2025 r. Ostatni dzień roboczy wcześniej to wtorek 23 grudnia 2025 r.: 4,2274 PLN (tabela nr 248/A/NBP/2025). VAT zawarty w zaliczce to 24 600,00 × 23/123 = 4 600,00 EUR, czyli 19 446,04 zł.

Przykład 5 — zaokrąglenie. Usługa za 1 234,56 USD netto + 23% VAT wykonana 5 października 2026 r.; kurs z 2 października: 3,8881 PLN (tabela nr 192/A/NBP/2026). VAT w walucie to 283,95 USD, a po przeliczeniu 283,95 × 3,8881 = 1 104,025… → 1 104,03 zł. Gdyby najpierw przeliczyć netto (4 800,09 zł) i dopiero od niego policzyć 23%, wyszłoby 1 104,02 zł. Art. 106e ust. 11 każe przeliczać kwotę podatku wyrażoną w walucie, dlatego kalkulator stosuje pierwszą metodę.

Jak wykazać kwoty w PLN w fakturze KSeF (P_14_xW)?

W strukturze FA(3) waluta faktury trafia do pola KodWaluty (kod ISO 4217, np. EUR). Kwoty netto i VAT w polach P_13_x i P_14_x podaje się w walucie faktury, a kwotę podatku przeliczoną na złote — w polach z literą W:

Według broszury Ministerstwa Finansów pola P_14_xW są „opcjonalne”: schemat nie wymaga ich do poprawności pliku, ale trzeba je wypełnić, gdy spełniony jest warunek ustawowy — czyli zawsze, gdy faktura jest w walucie obcej, a sprzedaż jest opodatkowana. Pola z kursem (KursWaluty, KursWalutyZ) są fakultatywne. Warto je jednak wypełniać — odbiorca widzi wtedy kurs bezpośrednio w fakturze.

Kurs NBP dla VAT a dla PIT i CIT — czym się różnią?

Reguła jest podobna — kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego przed zdarzeniem — ale zdarzenie jest inne. Dla VAT jest nim obowiązek podatkowy (albo wystawienie faktury), dla podatku dochodowego — dzień uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu.

W większości transakcji dzień dostawy jest jednocześnie dniem powstania obowiązku VAT i dniem uzyskania przychodu, więc oba kursy są takie same. Różnią się na przykład wtedy, gdy faktura zaliczkowa wyprzedza dostawę albo przy WDT, gdzie obowiązek VAT powstaje z wystawieniem faktury. Ustawa o VAT pozwala też (art. 31a ust. 2a) przeliczać podstawę opodatkowania według zasad z podatku dochodowego — kto wybierze tę metodę, musi ją stosować co najmniej przez 12 kolejnych miesięcy (ust. 2b).

Czy zamiast kursu NBP można zastosować kurs EBC?

Tak, ale tylko dla VAT. Art. 31a ust. 1 zdanie drugie pozwala przeliczać kwoty według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny na ostatni dzień — tu przepis nie mówi o dniu roboczym — przed dniem powstania obowiązku podatkowego. Waluty inne niż euro przelicza się wtedy przez ich kurs do euro. Tę samą możliwość przewiduje art. 31a ust. 2 dla faktur wystawionych przed obowiązkiem podatkowym.

EBC aktualizuje kursy referencyjne zwykle około 16:00 czasu środkowoeuropejskiego w każdy dzień roboczy, z wyjątkiem dni, w których system TARGET jest zamknięty. Ponieważ w podatku dochodowym nadal obowiązuje kurs NBP, wybór kursu EBC oznacza w praktyce dwa różne przeliczenia tej samej faktury. Kalkulator podaje wyłącznie kurs średni NBP.

Tabela A czy tabela B — skąd wziąć kurs?

• Tabela A — kursy średnie najważniejszych walut (m.in. EUR, USD, GBP, CHF, CZK, NOK, SEK, DKK, JPY, CNY) i SDR. NBP publikuje ją w każdy dzień roboczy.
• Tabela B — kursy średnie pozostałych walut (np. AED, ARS, EGP, PKR). Ukazuje się raz w tygodniu, w środę. Gdy środa jest dniem wolnym, NBP publikuje ją w poprzedzającym dniu roboczym — tak było 23 grudnia 2025 r. (tabela 051/B/NBP/2025).
• Tabela C — kursy kupna i sprzedaży. Do faktury i do podatku dochodowego jej nie stosuje się, bo przepisy wymagają kursu średniego.

Przy walucie z tabeli B obowiązuje ta sama reguła: bierzesz kurs z ostatniej tabeli B ogłoszonej przed datą bazową. Dla dostawy w poniedziałek będzie to zwykle tabela ze środy poprzedniego tygodnia.

Uwaga na przeliczniki: w tabeli na stronie NBP forint, jen, korona islandzka, rupia indyjska czy won są notowane za 100 jednostek, a rupia indonezyjska za 10 000. API NBP (i ten kalkulator) podaje kurs za 1 jednostkę — przy przepisywaniu kursu ręcznie łatwo pomylić się o dwa rzędy wielkości.

Skąd biorą się różnice kursowe?

Różnice kursowe powstają w podatku dochodowym, gdy zapłata następuje po innym kursie niż ten, po którym zaksięgowano przychód lub koszt. Przychód z faktury przeliczasz po kursie z dnia roboczego przed dniem uzyskania przychodu, a wpływ pieniędzy — po kursie faktycznie zastosowanym albo, gdy go nie ma, po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego zapłatę. Dodatnie różnice kursowe zwiększają przychody, a ujemne — koszty (art. 24c ustawy o PIT, art. 15a ustawy o CIT). W VAT różnic kursowych nie ma: kwota podatku ustalona po kursie z art. 31a zostaje bez zmian, niezależnie od kursu w dniu zapłaty.

Faktury walutowe z automatycznym kursem w fakturoza.pl

W fakturoza.pl faktura w walucie obcej sama pobiera kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem powstania obowiązku podatkowego, wylicza VAT w złotych (P_14_xW) i zapisuje kurs w strukturze FA(3) wysyłanej do KSeF. Faktury walutowe są dostępne w darmowym planie.

Aktualizacja: 7 października 2026. Opracowanie: zespół fakturoza.pl. Narzędzie i poradnik mają charakter informacyjny i nie zastępują porady prawnej ani podatkowej.